
Psychoterapia skoncentrowana na emocjach
Psychoterapia skoncentrowana na emocjach (Emotion Focused Therapy, EFT) to współczesne podejście terapeutyczne wpisujące się w humanistyczno-doświadczeniowe nurty psychoterapii, łączące humanistyczne i egzystencjalne korzenie filozoficzne praktyki terapeutycznej z aktualną naukową wiedzą o emocjach człowieka. W podejściu tym istotna jest autentyczność w relacji terapeutycznej, a także empatia oraz pozytywne nastawienie terapeuty wobec klienta.
Praca terapeutyczna koncentruje się tu na rozpoznawaniu dezadaptacyjnych sposobów funkcjonowania klienta w odniesieniu do tych życiowych kontekstów, w obrębie których klient chciałby doświadczyć pozytywnych zmian. Celem pracy jest to, by stare, niesłużące już klientowi sposoby funkcjonowania mogły zostać przez klienta zastąpione nowymi strategiami – bardziej adekwatnymi, adaptacyjnymi i pomocnymi w jego obecnej sytuacji życiowej. Szczególne znaczenie ma w tym podejściu doświadczenie emocjonalne osoby, a więc to, co klient czuje w odniesieniu do spraw będących przedmiotem kontraktu terapeutycznego, w jaki sposób te emocje przeżywa, jakie znaczenia nadaje swojemu doświadczeniu i jakie tendencje do działania przejawia w związku z tym.
Terapeuta pracujący w podejściu EFT pomaga klientowi w budowaniu zrozumienia dla emocjonalnych reakcji klienta – tak, by klient mógł, z wykorzystaniem informacji, jakie niosą jego emocje, bardziej satysfakcjonująco i skutecznie niż dotychczas funkcjonować w świecie. Praca w podejściu EFT wykorzystuje wiedzę o tym, co w ramach pracy terapeutycznej sprzyja skuteczności psychoterapii – tak, by terapeuta mógł oferować klientowi takie interwencje terapeutyczne, które niosą ze sobą największą szansę na to, że podjęty przez klienta proces terapii okaże się skuteczny – pomocny w odniesieniu do wspólnie ustalonych przez klienta i terapeutę celów psychoterapii.
Terapia skoncentrowana na emocjach jest skuteczna w pomaganiu osobom zmagającym się z różnymi rodzajami trudności z obszaru zdrowia psychicznego (por. np. Elliott, Watson, Timulak, i Sharbanee, 2021) – w tym z: depresją (por. np.: Greenberg i Watson, 1998; Ellison, Greenberg, Goldman i Angus, 2009; Watson, Gordon, Stermac, Kalogerakos i Steckley, 2003), długotrwałymi skutkami traumatycznych wydarzeń w relacjach (por. np.: Greenberg, Warwar i Malcolm, 2008; Holowaty i Paivio, 2012; MacIntosh i Johnson, 2008; Paivio i Nieuwenhuis, 2001; Paivio, Jarry, Chagigiorgis, Hall i Ralston, 2010), lękiem społecznym (por. np.: Shahar, Bar-Kalifa i Alon, 2017), lękiem uogólnionym (por. np.: Timulak, Keogh, Chigwedere, Wilson, Ward, Hevey, … i Mahon, 2022), czy nawykowymi zachowaniami autodestrukcyjnymi (por. np. Elliott, Watson, Timulak, i Sharbanee, 2021).
Terapia skoncentrowana na emocjach jest ponadto skuteczna w pomaganiu parom zmagającym się z trudnościami w związku (por. np.: Spengler, Lee, Wiebe i Wittenborn, 2024; Burgess Moser, Johnson, Dalgleish, Lafontaine, Wiebe i Tasca, 2016; Dalgleish, Johnson, Burgess Moser, Lafontaine, Wiebe i Tasca, 2015; McRae, Dalgleish, Johnson, Burgess-Moser i Killian, 2014) oraz rodzicom doświadczającym trudności w relacjach z dzieckiem, w tym – dzieckiem zmagającym się z zaburzeniami zdrowia psychicznego (por. np.: Ansar, Nissen Lie, Zahl-Olsen, Bertelsen, Elliott i Stiegler, 2022; Ansar, Nissen Lie i Stiegler, 2024), a także – w wersji dla dzieci i młodzieży (Emotion Focused Therapy for Youth, EFT-Y), terapia skoncentrowana na emocjach skutecznie wspiera dzieci i nastolatki w radzeniu sobie z obniżonym nastrojem, lękiem i innego typu trudnościami z obszaru zdrowia psychicznego (por. np. Foroughe, Ashley, Neela, Darking, Bell, & Cordeiro, 2024).
Bibliografia:
- Ansar, N., Nissen Lie, H., Zahl-Olsen, R., Bertelsen, B. T., Elliott, R., & Stiegler, J.R. (2022). Effectiveness of parental emotion-focused skills training for internalizing and externalizing symptoms in children: A randomized clinical dismantling study. Journal of Clinical and Child & Adolescent Psychology. https://doi.org/10.1080/15374416.2022.2079130
- Ansar, N., Nissen Lie, H. A., & Stiegler, J. R. (2024). The effects of emotion-focused skills training on parental mental health, emotion regulation and self-efficacy: Mediating processes between parents and children. Psychotherapy research : journal of the Society for Psychotherapy Research, 34(4), 518–537. https://doi.org/10.1080/10503307.2023.2218539
- Burgess Moser, M., Johnson, S. M., Dalgleish, T. L., Lafontaine, M. F., Wiebe, S. A., & Tasca, G. A. (2016). Changes in relationship‐specific attachment in emotionally focused couple therapy. Journal of marital and family therapy, 42(2), 231-245.
- Dalgleish, T. L., Johnson, S. M., Burgess Moser, M., Lafontaine, M. F., Wiebe, S. A., & Tasca, G. A. (2015). Predicting change in marital satisfaction throughout emotionally focused couple therapy. Journal of marital and family therapy, 41(3), 276-291.
- Elliott, R., Watson, J. C., Timulak, L., & Sharbanee, J. (2021). Research on humanistic-experiential psychotherapies: updated review. W: M. Barkham, W. Lutz, L. G. Castonguay (Red.), Bergin and Garfield’s Handbook of Psychotherapy and Behavior Change (7th ed.) (421-467). John Wiley & Sons Inc.
- Ellison, J. A., Greenberg, L. S., Goldman, R. N., & Angus, L. (2009). Maintenance of gains following experiential therapies for depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 77(1), 103–112. doi:10.1037/a0014653
- Foroughe, M., Ashley, A., Neela, I., Darking, S., Bell, S., & Cordeiro, K. (2024). Emotion-focused Therapy for youth: clinical outcomes of a single-site, randomized waitlist-controlled trial. Person-Centered & Experiential Psychotherapies, 23(3), 277–295. https://doi.org/10.1080/14779757.2023.2294309
- Greenberg, L. J., Warwar, S. H., & Malcolm, W. M. (2008). Differential effects of emotion-focused therapy and psychoeducation in facilitating forgiveness and letting go of emotional injuries. Journal of Counseling Psychology, 55(2), 185–196. doi:10.1037/0022-0167.55.2.185
- Greenberg, L., & Watson, J. (1998). Experiential therapy of depression: Differential effects of client-centered relationship conditions and process experiential interventions. Psychotherapy Research, 8(2), 210-224.
- Holowaty, K. A. M., & Paivio, S. C. (2012). Characteristics of client-identified helpful events in emotion-focused therapy for child abuse trauma. Psychotherapy research, 22(1), 56-66.
- MacIntosh, H. B., & Johnson, S. (2008). Emotionally focused therapy for couples and childhood sexual abuse survivors. Journal of marital and family therapy, 34(3), 298-315.
- McRae, T. R., Dalgleish, T. L., Johnson, S. M., Burgess-Moser, M., & Killian, K. D. (2014). Emotion regulation and key change events in emotionally focused couple therapy. Journal of Couple & Relationship Therapy, 13(1), 1-24.
- Paivio, S. C., Jarry, J. L., Chagigiorgis, H., Hall, I., & Ralston, M. (2010). Efficacy of two versions of emotion-focused therapy for resolving child abuse trauma. Psychotherapy research : journal of the Society for Psychotherapy Research, 20(3), 353–366. https://doi.org/10.1080/10503300903505274
- Paivio, S. C., & Nieuwenhuis, J. A. (2001). Efficacy of emotion focused therapy for adult survivors of child abuse: A preliminary study. Journal of Traumatic Stress, 14, 115-133.
- Shahar, B., Bar-Kalifa, E., & Alon, E. (2017). Emotion-focused therapy for social anxiety disorder: Results from a multiple-baseline study. Journal of consulting and clinical psychology, 85(3), 238.
- Spengler, P. M., Lee, N. A., Wiebe, S. A., & Wittenborn, A. K. (2024). A comprehensive meta-analysis on the efficacy of emotionally focused couple therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 13(2), 81–99
- Timulak, L., Keogh, D., Chigwedere, C., Wilson, C., Ward, F., Hevey, D., … & Mahon, S. (2022). A comparison of emotion-focused therapy and cognitive-behavioral therapy in the treatment of generalized anxiety disorder: Results of a feasibility randomized controlled trial. Psychotherapy, 59(1), 84.
- Watson, J. C., Gordon, L. B., Stermac, L., Kalogerakos, F., & Steckley, P. (2003). Comparing the effectiveness of process-experiential with cognitive-behavioral psychotherapy in the treatment of depression. Journal of consulting and clinical psychology, 71(4), 773.
Miejsca terapeutyczne, które współtworzę:
Poradnia Psychologiczna Preludium
Poradnia działa od 2019 roku. Jestem jej współzałożycielką, prowadzę tu praktykę terapeutyczną, współprowadzę spotkania interwizyjne Zespołu Poradni i uczestniczę w grupowych superwizjach Zespołu.
Poradnia Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży INTRA
Poradnia działa od 2020 roku. Koordynuję merytoryczną stronę funkcjonowania Poradni, a także prowadzę tu praktykę terapeutyczną, spotkania interwizyjne Zespołu terapeutycznego i uczestniczę w grupowych superwizjach Zespołu.